10 EKİM HÜZNÜNE ORTAK OLMAK

Türkiye 10 Ekim 2015 sabahı saat 10.04’te tarihin en acımasız ve hunhar terör eylemlerinden birini yaşadı. Türkiye’nin dört bir yanından insanın katıldığı ve KESK-DİSK-TMMOB-TTB ve diğer pek çok sivil toplum örgütü tarafından düzenlenen “Emek, Barış ve Demokrasi Mitingi” için Ankara Garı önünde toplanan kitleye korkunç bir saldırı yapıldı. Yürüyüş alanına hareket eden grupların oluşturduğu topluluğa Ankara Gar kavşağında, kısa aralıklarla 2 canlı bomba saldırısı düzenlendi. Bu sarsıcı olayın ardından ulusal yas ilan edildi. Saldırıda; arasında çocukların da bulunduğu 103 yurttaşımız yaşamını yitirdi, 450’den fazlası yaralandı ve 30 yurttaşımız ömür boyu engelli kaldı. O günden sonra 10 Ekim katliamı olarak anılan bu olay, insanlığa ve yaşam hakkına karşı işlenmiş bir suç olarak toplumun ve demokrasinin ruhunda derin yaralar açtı.

Ankara Kent Konseyi ilk kurulduğu günden bu yana Başkent Ankara’nın yakın tarihindeki en ciddi toplumsal yara ve travmalardan birisi olan 10 Ekim katliamına duyarsız kalmamaya çalıştı, başta olayda yakınlarını kaybeden ya da zarar görenlerin ailelerinin kurdukları derneklere destek olarak ve bu süreçte bilinç uyandırmaya çalışan her türlü faaliyete destek vermeye gayret etti. Bu konudaki en önemli gelişmelerden birisi, katliamın gerçekleştiği yerin anıt meydan olarak düzenlenmesi için DİSK, KESK, TMMOB, TTB ve 10 Ekim-Der tarafından “Emek, Barış, Demokrasi Anıt Meydanı ve Anma Yeri Uluslararası Fikir ve Tasarım Projesi Yarışması” açılması olmuştu. 2020 Yılının Mart ayında tamamlanan yarışma ile alanda yapılacak düzenlemeye ilişkin birinci proje seçilmiş oldu. 39 yarışmacının katıldığı yarışmada birinciliği Mimar Pınar Kesim Akbaş’ın ekibi alanda hayatını kaybeden insanları temsilen 103 ağacın dikildiği bir peyzaj düzenlemesi yapılması ve bir müze oluşturulması fikriyle kazandı.

Yarışmanın tamamlanmasının ardından 2020 yılının Ekim ayı sonunda meslek odaları ve sendika temsilcileri anıt için hazırlanan projeleri Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’a sundu. Belediyede gerçekleşen toplantıya TTB Genel Başkanı Sinan Adıyaman, TMMOB 2. Başkanı Selçuk Uluata, Şehir Plancıları Odası Başkanı Orhan Sarıaltun, Yarışma Jürisi Sözcüsü ODTÜ Mimarlık Fakültesi Eski Dekanı Prof. Dr. Güven Arif Sargın, KESK Eş Genel Başkanı Mehmet Bozgeyik, DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz, 10 Ekim Barış ve Dayanışma Derneği Başkanı Mehtap Sakinci Coşkun, Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Ertuğrul Candaş, Ankara Kent Konseyi Başkanı Halil İbrahim Yılmaz, Av. Bülent Yücetürk ve Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin katıldı. Toplantıda heyet düzenlenen yarışma sonucunun uygulanması için Ankara Büyükşehir Belediyesinin desteğini talep etti. Toplantıda Ankara Kent Konseyi ve Ankara Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin yarışmanın sonucunun uygulanmasına ilişkin mevcut teknik ve yönetsel durumun tespiti ve uygulama sürecinin takibini yapmasına karar verildi.

Daha sonra Ankara Kent Konseyi Başkanı Halil İbrahim Yılmaz ve yürütme kurulu üyeleri, Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Dairesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi, Ulaşım Dairesi Başkanlıkları Belediye Genel Sekreteri Serhat Taşkınsu başkanlığında toplanarak yarışma birincisi ekiple bir araya geldiler ve durum tespiti yapıldı. Yarışmada öngörülen, Gar Kavşağında yapılaması gerekli yol düzenlemesi ile Arena Basketbol Salonu, TCDD Gar Otoparkı içinde yapılacak peyzaj düzenlemesi çalışmalarının ilgili kurumlardan görüş alınmasını gerektirdiği tespiti yapıldı. Ayrıca, Atatürk Kültür Merkezi, 19 Mayıs Spor Kompleksi ve Gençlik Parkını kapsayan Millet Bahçesi Projesine ilişkin imar planı değişikliği sebebiyle de projenin yapımında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerekliliği ifade edildi. Mevcut duruma ilişkin bu tespitler ışığında yarışma projesinin uygulama projelerinin hazırlanmasına geçilmeden ilgili kurumlardan görüş alınması gerekliliği konusunda fikir birliğine varıldı. Daha sonra TMMOB Peyzaj Mimarları Odası yetkilileriyle de alanda incelemeler yapıldı ve teknik açıdan projenin olası uygulama ayrıntıları değerlendirildi.

İzlenen bu süreçte daha sonra yarışmaya ilişkin kurumlardan görüş gelmedi. Alana ve yaşanan olaya ilişkin yarışma sürecine dair duyarlılığın bir göstergesi olarak Ankara Kent Konseyinin önerisiyle, TMMOB Yönetim Kurulunun gözetiminde yarışma birincisi projede de önerildiği gibi anma alanı olan Gar Kavşağına 10 Eki 2021 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından saksı içinde mabet ağacı olarak da bilinen “Ginko Biloba” ağaçlarından yerleştirildi. Ancak, gün içerisinde Ankara Valiliği tarafından bu ağaçlar kaldırıldı.

Ankara Kent Konseyi bileşenleri bu süreçte barış ve demokrasi için yürütülen yarışma ve uygulanması için özverili bir çaba harcamış ve sürecin takipçisi olmuştur. Konu sadece Türkiye toplumsal tarihinin önemli bir olayı olarak değil aynı zamanda ortak bir iradeyle yürütülen bir tasarım süreci olarak saygıyla ele alınmaya ve destek sağlanmaya çalışılmıştır.