ANKARA KENT KONSEYİ BİNASI VE GENÇLİK PARKI ETKİNLİK ALANI

Türkiye’deki her kent konseyinin kuruluşunun ardından yüzleşmek zorunda olduğu ilk mesele bir konsey binasının bulunması ve tahsis edilmesidir. Bu konu zaman zaman kent konseyleri ile belediyeler arasındaki gerilimde ilk aşamada öne çıkabilmektedir. Geçmişte kent konseyi binasının kilidini değiştiren belediyeler ya da çalışma mekanı sağlamayan belediyeler gibi ilginç durumlarla da karşılaşılmıştır. Çoğunlukla belediye binalarının çoğunda olduğu gibi kent konseyi binaları da çalışmaların gerektirdiği işlevsellikten uzaktır. Çok az örnekte, kent konseylerinin etkinlik çeşitliliğine yanıt verebilecek, mimari ve estetik anlamda ihtiyaçları karşılayabilecek bir mekanın tahsis edildiği görülmektedir.

Ankara Kent Konseyi ilk genel kurulunu yaptıktan sonra da bina ihtiyacı gündeme gelmiştir. Aslında, daha önce Kızılay’da Güvenpark’ın karşısında yer alan, eski imar müdürlüğü yapısının kent konseyi olarak kullanılması söz konusudur. Ancak, 2019 yerel seçimlerinden önce pek çok belediye yapısı gibi bu yapı da çeşitli merkezi hükümet kuruluşlarına devredilmiştir. Hem erişilebilir, hem de Ankara Kent Konseyinin olası ölçeğinin gerektireceği ihtiyaçları karşılayabilecek bir bina arayışına girişilmiştir. Pek çok yapı değerlendirildikten sonra, halihazırda Gençlik Parkı girişinde yer alan, Belediyenin kabul salonu olarak geçen binada hizmet verilmeye başlanmıştır. İlk başlarda bu yapının geçici olarak kullanılmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Çünkü, Gençlik Parkının 2009 yılındaki yenilenmesi sırasında eski Trafik Dairesi Başkanlığının yerine inşa edilen bu bina estetik olarak aşırı bezemelerle süslü ve abartılı bulunmuş, işlevsel olarak da ihtiyacı karşılayamayacağı düşünülmüştü. Ancak, zamanla binanın gerek konumunun merkeziliğinin getirdiği kolaylık, gerek binanın içindeki salonların işlevsel olarak kullanılmaya başlanması ile bu yapının kalıcı olarak kent konseyi binası olarak kullanılmasına karar verilmiştir.

Bu kararın verilmeye başlanması ile birlikte bina ve Gençlik Parkı ile ilişkili pek çok sorunun farkına varılmıştır. Öncelikle, 2019 yerel seçimlerinden hemen önce Gençlik Parkı arazisinin Hazine Müsteşarlığına bağlı bir şirkete devredildiği, daha sonra da Parkın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına devredildiği anlaşılmıştır. Ayrıca Ankara’da yapımı devam eden Millet Bahçesi projesi kapsamı içine Gençlik Parkının da alınmış olması Parkın akıbeti konusunda soru işaretleri oluşturmaktadır. Cumhuriyet tarihinin en önemli parklarından birisinin hem de tüm bakımı ve işletmesi elli yıldan fazla bir süredir Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan bir yerin bu şekilde ele alınması Kent Konseyinin de Parka yakın ilgi göstermeye başlamasına sebep olmuştur. Yapılan gözlemler sonucunda özellikle 2009’da yapılan park revizyonu sonrasında parkın kullanıcı profilinin tamamen değiştiği gözlemlenmiş, Başkent Ankara’nın tüm kesimlerinin artık parkı kullanmadığı, parktaki işletmelerin ve parkın belli kısımlarının yer yer çöküntü bölgesine dönüştüğü gözlemlenmiştir. Parkta kiraya verilen alanlardaki işletmecilerin ciddi işgaller yapması ve parkın içinde kendilerine ayrılan yerin dışına çıkmaları başta güvenlik ve algı olmak üzere birçok soruna sebep olmaktadır. Kent konseyi içerisinde kurulan çalışma grupları ve yürütme kurulu içerisinde sıklıkla Gençlik Parkının durumu gündeme gelmiş, çözüm önerileri tartışılmıştır.

Bu tartışmaların içerisinde önemli bir boyut, kent konseyindeki katılımcılık konusundaki tartışmalar olmuştur. Kent konseylerinin mevzuatta belirtilen “tavsiye kararı oluşturma, sorun tespiti ve politika belirleme” boyutlarının yanı sıra ve bu işlevlerin uygulamaya geçirilmesindeki kaçınılmaz estetik tartışma alanının farkına varılmaya başlanmıştır. Özellikle Mimarlık Kültürü ve Planlama ile Kültür ve Sanat Çalışma Gruplarının faaliyete geçmesi ile birlikte bu anlayış gelişmiştir. Buna göre, Ankara Kent Konseyi katılımcılık sürecinde politika müzakeresinin yanı sıra “estetik bir müzakere” süreci de yürütmelidir. Bu müzakerenin temel amacı, kentteki vasatlığa mahkum olmuş gibi görünen, daha çok ticari ürünlerle oluşturulmuş ve bağlamından kopuk tasarım unsurlarının nitelikli bir estetik tartışma ile yeniden üretilmesidir. Bu tartışmalar bir noktada Ankara Kent Konseyinin içinde bulunduğu Gençlik Parkı bağlamı ile bir arada değerlendirilmeye başlanmış, Kent Konseyinin Parkın geleceği için katılımcı bir müdahalede bulunmasının önemli konuşulmaya başlanmıştır.

Bu gelişmeler sırasında pandemi döneminde Gençlik Parkındaki bazı gelişmeler Parkta yapılabilecek bazı düzenleme fikirlerinin geliştirilmesine zemin oluşturmuştur. Parkta yer alan ticari işletmelerin önemli bir kısmının pandemi sebebiyle iflas etmesi ve kiraladıkları mekanları boşalttıkları görülmüştür. Özellikle Kent Konseyi binasının hemen yanında yer alan bir işletmenin mekanı boşaltmasının ardından katılımcılığı açık havaya taşıyacak ve güçlendirecek bir açık hava etkinlik alanının tasarlanması fikri şekillenmeye başlamıştır. Bu etkinlik alanının hem pandemi dönemindeki açık hava toplanma alanı ihtiyacının karşılanmasına katkıda bulunabileceği, hem katılımcı bir toplanma ve etkileşim alanı oluşturulabileceği, hem de kent konseyi bileşenlerinin kullanımı amacıyla yeni bir alan oluşturularak Gençlik Parkının kullanıcı kitlesinin zenginleşmesini sağlayabileceği düşünülmüştür. Bu tasarım çabasının planlanmasında Ankara Kent Konseyi bileşeni olan ve Başkent Ankara’da tasarım alanında lisans eğitimi alan gençleri bir araya getiren Ankara AKS adlı gençlik grubuyla bir arada hareket edilmiştir.

Resim 1. Gençlik Parkı Etkinlik Alanı Konumu

Resim 2. Gençlik Parkı Etkinlik Alanının Düzenleme Öncesi Durumu

Ankara AKS grubundan gönüllü genç mimarlar ve tasarımcılar Ankara Kent Konseyi ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Kent Estetiği Dairesi Başkanlığı yetkilileri ile birlikte alana ilişkin tasarım çalışması yapmışlardır. Yapılan tasarımda alandaki olanakların minimum müdahale ile kullanılması, alanın Gençlik Parkının kuruluş felsefesine uygun bir yaklaşımla yeniden işlevlendirilmesi ve sürdürülebilir tasarım ilkeleri benimsenmiştir. Bu amaçla, alanda mevcutta yer alan membran gölgelikler ve kapalı ticari ünitenin yeniden işlevlendirilmesi, alandaki açık mekanın bir sahne, sergi alanı, ahşap oturma grupları ve bir çocuk oyun alanıyla yeniden tasarlanması hedeflenmiştir. Gerçekleştirilen tasarımda alandaki Parkla yaşıt çınar ağacının Anıtkabir’e verdiği vista ve Parkın tasarımcısı Herman Jansen’in Parka ilişkin tasarımları dikkate alınmıştır. Tasarımın görüşülüp onaylanmasının ardından tamamen Ankara Büyükşehir Belediyesi depolarında bulunan malzemeler ve Belediyenin işçileriyle Ankara AKS öğrencileri uygulama sürecini gerçekleştirerek tamamlamıştır. Neredeyse hiç harcama yapılmadan gerçekleştirilen bu uygulama Ankara Kent Konseyinin tüm bileşenleri için dayanışmanın ve gönüllülüğün erdeminin bir simgesi haline gelmiştir. Bu özverili çabayı hatırlanır kılmak için Etkinlik Alanında yer alan membran sütunlarından birisinin üzerine süreçte emeği geçen tüm çalışanların ve öğrencilerin isimleri yazılmıştır. Alanda bulunan tüm ağaçların üzerine peyzaj açıklamaları asılmış, sergi alanına Gençlik Parkının eski fotoğraflarından oluşan bir sergi konmuştur. Kapalı ticari ünite yine öğrencilerin tasarımları ile bir toplantı salonu ve ofislere dönüştürülmüş, girişe Herman Jansen’in Gençlik Parkı çizimleri ve bir onur defteri köşesi yerleştirilmiştir.

Resim 3. Etkinlik Alanı Projesi

Resim 4. Ekinlik Alanının Açılışında Ankara AKS Grubu ve Mansur Yavaş

Resim 5. Etkinlik Alanı Gece Genel Görünüm

 


Resim 6. Etkinlik Alanı Gündüz Genel Görünüm

 

Resim 7. Etkinlik Alanı Toplantı Salonu

Gençlik Parkı Etkinlik Alanının açılışından bu yana pandemi döneminde alanda Ankara Kent Konseyi bileşenleri tarafından çok sayıda etkinlik ve toplantı gerçekleştirilmiştir. Bu etkinlikler sonucunda kent konseyi bileşenlerinde ve parkı kullananlarda ciddi bir farkındalık oluştuğu gözlemlenmektedir. Bu bilincin ilerleyen yıllarda daha da artması beklenmektedir. Etkinlikler sırasında parktan geçmekte olan halkın görerek ya da duyarak alana yaklaşmaları, özellikle çocukların ve gençlerin bu alanı günün her saatinde kullanıyor olması bu konuda amaca ulaşıldığının en güzel göstergelerinden birisi olarak görülmektedir. İlerleyen zamanda Gençlik Parkı içinde bu uygulamanın benzerlerinin çoğaltılması hedeflenmektedir.