ULUSLARARASI KOLAYLAŞTIRICILIK ÖDÜLÜ:
KATILIMCILIĞIN ALTIN MADALYASI

1. Uluslararası bir ödüle başvurulmaya nasıl karar verildi?

29 Haziran 2019 tarihinde ilk genel kurulunu yaparak gerçek anlamda demokratik katılımcı bir sürecin Ankara’da yaşanmasına katkıda bulunmaya başlayan Ankara Kent Konseyinin çalışmaları geçen bir yıl içerisinde hissedilir sonuçlar vermeye başlamıştı. Alınan tavsiye kararlarının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinde oy birliği ile kabulü ve özellikle pandemi dönemi içerisinde örgütlenen dayanışmada Kent Konseyinin katkıları gözle görülür hale gelmişti. Ayrıca, Ankara Kent Konseyinin yurt içinde diğer kent konseyleri ile temaslarında da bu farklılık ve farkındalığın oldukça yüksek düzeyde olduğu görülmekteydi. Bu doğrultuda, kent konseyinin kuruluşunda da bulunan, uluslararası ve ulusal düzeyde etkileşimde bulunmak amacı Ankara Kent Konseyi Yürütme Kurulunda değerlendirildi ve bu alandaki gelişmelerin Başkan Yrd. Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin tarafından izlenmesine karar verildi ve kendisi yetkilendirildi.

Ankara Kent Konseyi 3. Genel Kurulunun yapıldığı 29 Şubat 2020 tarihinden itibaren demokratik katılım konusundaki uluslararası programlar incelenmeye ve değerlendirilmeye başlandı. 2020 yılının bahar döneminde, Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin’in de üyesi bulunduğu “Uluslararası Kolaylaştırıcılar Birliği” (IAF)’ın “Kolaylaştırıcılık Etki Ödülü” çağrısı yayımlandı ve Ankara Kent Konseyi adına bu ödüle başvuruda bulunulmasına karar verildi. Bu uluslararası ödüle başvuruda bulunulmasının sadece Ankara değil tüm Türkiye’de Ankara Kent Konseyinde uygulanan katılımcılık modelinin tanınmasına, kent konseylerinin moral ve motivasyonunun arttırılmasına katkıda bulunabileceği değerlendirildi. Çünkü sınırlı bazı temasların dışında bugüne kadar Türkiye’de kent konseylerinin bu tür bir uluslararası etkileşim ve hazırlık sürecine girmediği bilinmektedir .

2. Neden IAF, IAF nedir?

Ödülü veren Uluslararası Kolaylaştırıcılar Birliği (IAF) dünyanın 65 ülkesinde çalışmakta olan moderatör ve kolaylaştırıcıların üye olduğu uluslararası bir organizasyondur. 1994 yılından beri faaliyet gösteren kuruluş tüm dünyada katılımcı kurumsal yönetim için kolaylaştırıcılık standartlarını koymaktadır. Birlik kapsayıcılık, açıklık, küresel perspektif, profesyonellik, liderlik ve mükemmellik ilkelerini benimseyen Birlik, insani etkileşimin gücüyle demokratik ve kurumsal gelişimin potansiyelini savunmaktadır. Birliğin değerleri ve hedefleri Ankara Kent Konseyi tarafından da benimsendiği için Birliğin vereceği bir ödüle aday olunması çok değerli bulunmuştur. Özellikle Birliğin insanlar arası etkileşime ve bu konudaki profesyonelliğe verdiği kıymet önemli bulunmuştur. Ankara Kent Konseyi de 2019 yılındaki ilk genel kurulundan bu yana tüm bileşenleri arasındaki ilişkilerde, yatay örgütlenme yapısının işleyişinde, çalışma gruplarının ve meclislerin çalışmalarında kolaylaştırıcılık ilkelerini hakim kılmaya çalıştığı için bu ödül ayrıca önemli görülmüştür.

 

3. Kolaylaştırıcılık Etki Ödülü Nedir?

Kolaylaştırıcılık etki ödülü; tüm dünyada kurum ve kuruluşlara ve onlara destek olan kolaylaştırıcılara, kullandıkları kolaylaştırıcılık yöntemleri, katılımcılık konusundaki hedeflerini gerçekleştirme düzeyleri, bu hedeflere erişimde kullandıkları yaratıcı ve yenilikçi yöntemler dikkate alınarak uzman bir heyet tarafından veriliyor. 2013 yılından veri verilmekte olan ödülü bugüne kadar dünyanın pek çok farklı ülkesinden üniversiteler, yerel yönetimler, yurttaş inisiyatifleri, tanınmış özel sektör firmaları ve kamu kurumları almaya hak kazandı. Ödüle başvuru şartları arasında konusunun uzmanı bir kolaylaştırıcı ile çalışmış olmak ve katılımcı yaklaşımları olumlu yönde değişim için doğru şekilde kullanmış olmak yer alıyor. Bu konuda verilen ödüllerde katılımcılığın insani etkileşim boyutunun tanınması ve tanıtılması amaç edinilmiş durumdadır. Demokratik katılım ilkesi açısından, katılımcılığın toplumsal etkileşim, grup dinamikleri ve psikolojisi boyutları bu faaliyetler kapsamında ele alınmaktadır.

 

4. Başvuru Süreci

Kolaylaştırıcılık etki ödülüne Ankara Kent Konseyi başvurusu 2020 yılı haziran ayı sonunda yapılmıştır. Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin tarafından hazırlanan başvuru dosyasında, Ankara Kent Konseyinin kuruluş hedefleri, bu hedeflerin hangilerine ne düzeyde ulaşıldığı, kullanılan kolaylaştırıcılık yöntemleri konularında bilgilere yer verilmiştir. Başvuruda Ankara Kent Konseyinin ulaştığı kapsayıcılık düzeyi ve katılımcı profili, alınan tavsiye kararlarının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinde onaylanması, özellikle pandemi döneminde Ankara Kentinin kültür ve kimliğinin dayanışma temelinde oluşması için gösterilen gayretler ifade edilmiştir. Başvuru sürecinde, başvuru dosyası IAF tarafından oluşturulan uluslararası bir jüri tarafından değerlendirilmiştir.

Ödül başvurusunda her bir kurumun bir de başlık bildirmesi istenmekteydi. Ankara Kent Konseyinin ödüle başvuruda tercih ettiği başlık İngilizce “Citizens of Ankara: Re-Assemble”, Türkçesiyle “Ankara’nın Yurttaşları yeniden bir araya gelin” olarak belirlenmişti. Bu başlığın belirlenmesinde de önemli bir anlam yer almaktaydı. Yüksek eğitim ve gelir düzeyine ve Başkent olmasına rağmen uzun yıllar demokratik katılım konusunda ciddi bir geri kalmışlık durumunda olan Ankara’da 2019 sonrasında Mansur Yavaş’ın belediye başkanı olarak seçilmesi ile başlayan sürecin katılımcılığa açıklığı ifade edilmek için kullanılan bu başlık aynı zamanda kent konseyinin misyonunu da ifade etmekteydi. Ankara Kent Konseyi daha önce etkin bir kent konseyi kurulmamış büyükşehir düzeyinde tüm yurttaşları bir araya getirmek için çalışmaya başlamıştı ve bunun da bu ödül başvurusuna yansıtılması uygun bulundu. Bunun için dönemin popüler kültürüne ait bir İngilizce söz oyunundan yararlanıldı. Ödülden bir yıl önce gösterime giren ve çizgi roman dünyasının çok tanınmış “Avengers Endgame” (İntikamcılar Son Oyun) filminde bir sahnede yer alan “Avengers Assemble” (İntikamcılar Bir Araya Gelin) şeklindeki kült ifade ödül başvurusunda kullanılmıştır. Yani bir anlamda, ödül başvurusunu mümkün kılan ve bir araya gelen her bir Ankara’lının aslında birer kahraman oldukları mesajı verilmiştir. Bu ilginç vurgu IAF yetkilileri tarafından da takdirle karşılanmıştır.

 

5. Ödül adaylığının kabulü ve basında yansımaları

17 Ağustos 2020 tarihinde IAF Yetkilileri Ankara Kent Konseyine, Konseyin ödül adaylığına kabul edildiğini bildirdiler. Ödül töreninin pandemi sebebiyle sanal ortamda gerçekleşeceği bildirildi. Ankara Kent Konseyinin böylesine değerli bir ödüle aday gösterilmesi sebebiyle de adaylık Konseyin sosyal medya hesaplarından kamuoyu ile paylaşıldı ve basında yaygın şekilde yer buldu.

 

6. Balkan Kolaylaştırıcılık Festivali ve Ankara Örneğinin Paylaşılması

Ankara Kent Konseyinin Kolaylaştırıcılık Etki Ödülüne aday gösterilmesinin ardından Ankara örneği bu alanda faaliyet gösteren uzmanların dikkatini çekmeye başladı. İstanbul’da yer alan IAF Türkiye Şubesinin önerisi ile, Orta Avrupa IAF temsilcisi Kata Faix, Ankara Kent Konseyi adına “sosyal değişim karşısında kolaylaştırıcılık” konulu bir oturum düzenlemek için Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin’i resmi olarak davet etti. 26 Eylül 2020’de düzenlenen oturuma Avrupa ve Asya’dan farklı ülkelerden 30 kadar uzman katıldı. Oturumda toplumsal kapsayıcılık, katılım ve kolaylaştırıcılık konuları ele alındı ve Ankara Kent Konseyi deneyimi paylaşıldı.

 

7. IAF Yetkilileri ile ödül süreci hakkında zoom mülakat

Ödül sürecinin organizasyonu için IAF Yetkilileri ödüle aday tüm kurum ve kuruluş temsilcileri ile birlikte 7 Ekim 2020 tarihinde bir zoom toplantısı gerçekleştirdiler. Bu toplantıda ödülün duyurulması ve yaygınlaştırılması konusundaki ayrıntılar konuşuldu. Ödüle aday olan kurum ve kuruluşların IAF internet sitesinde ilan edildiği ancak, platin, altın ve gümüş ödül kategorilerinin 26 Ekim 2020 tarihinde düzenlenecek ödül gecesinde belli olacağı ifade edildi. Ankara Kent Konseyi adına toplantıya Başkan Halil İbrahim Yılmaz ve Başkan Yrd. Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin katıldılar. Bu toplantının ardından artık ödül alınacağı kesinleştiği için Yürütme Kurulu bilgilendirildi ve ödül gecesinin organizasyonu konuşuldu. Ödül gecesinde Ankara Kent Konseyi bileşenleri ile birlikte canlı olarak yayının birlikte izleneceği bir yaklaşım kabul edildi.

IAF ayrıca, ödülün sosyal medya platformlarında tanıtılması için Ankara Kent Konseyi adaylığını tanıtan bir dakikalık bir video çekilmesini talep etti. Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin tarafından metni yazılan ve hazırlanan video IAF ve Ankara Kent Konseyi sosyal medya kanallarından yayımlandı. Hazırlanan video bugüne kadar IAF tarafından paylaşılan videolar arasında en fazla görüntüleneni oldu. Otuz binin üzerinde görüntülenen videnun etkisi IAF yetkilileri tarafından da takdir edildi .

 

8. IAF Ödül Gecesi ve basında yansımaları

IAF, Pandemi koşulları sebebiyle yönetim kurulu üyesi Jeffer London yönetiminde internet üzerinden canlı yayında bir ödül töreni düzenleneceğini bildirmişti. Bu sevince kent konseyinin tüm bileşenlerinin ortak olabilmesi amacıyla Ankara Kent Konseyi binasında sınırlı sayıda katılımcıyla birlikte canlı yayının izlenebileceği bir düzenleme yapıldı. Canlı yayının bir aşamasında Ankara’ya da bağlantı yapılacağından dolayı, IAF’a da bu organizasyon bildirildi ve bu girişim memnuniyetle karşılandı. Canlı yayının ortak izleneceği etkinliğe Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Belediye Meclisi yetkilileri, Ankara Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyeleri, Çalışma Grubu ve Meclis sözcüleri katılım sağladılar. Program 26 Ekim 2022 tarihinde Türkiye saati ile 18:00’de başladı. Canlı yayına katılım ayrıca herkese açık olarak tüm sosyal medya platformlarından paylaşıldı. Salondakiler için canlı yayında simultane tercüme yapıldı.

Programın açılında senkronize olarak dünyanın farklı kıta ve ülkelerinden katılımlarla Jeffer London’un sunuculuğunda ödülle ilgili bilgilendirmelerde bulunuldu. Canlı yayın bu alanda ilke kez kullanılan “Howspace” platformunda gerçekleştirildi. Sonra sırasıyla Kolaylaştırıcılık Etki Ödülü, gümüş, altın ve platin ödülleri açıklandı. Her bir ödül kategorisi dünyanın farklı bir ülkesindeki IAF temsilcisinin sunumu ile açıklandı. Güney Kore temsilcisi ve IAF Yönetim Kurulu Üyesi Rachel Song-Yeon Kim tarafından sunulan altın ödül kategorisinde heyecan doruğa çıktı ve Ankara Kent Konseyinin altın madalyaya layık görüldüğü açıklandı. Ankara Kent Konseyi kurumsal olarak, Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin de süreçteki kolaylaştırıcılık rolü ile bireysel olarak ödül aldı ve böylelikle Ankara’ya iki ödül birden gelmiş oldu. Ödülün açıklanmasının ardından, zoom ortamında açılan sohbet odasından Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin dünyanın çeşitli ülkelerinden yüzün üzerinde katılımcının sorularını yanıtladı. Ayrıca, ödül anonsunun hemen sonrasında tüm salonun canlı yayında selamları ödül organizasyonuna gönderildi. Ödüle ilişkin yaptığı konuşmada Ankara Kent Konseyi Başkanı Halil İbrahim Yılmaz ödülün tüm Ankaralılara ve Türkiye’ye hediye edildiğini ifade etti.

Ankara Kent Konseyi Türkiye’den bu ödülü alan ilk kuruluş, ve uluslararası alanda böyle bir ödüle layık görülen ilk büyükşehir kent konseyi oldu. Ankara’nın yanı sıra dünyanın farklı ülkelerinden çok farklı sektörlerden ödül alan kurumlar bulunuyordu. Ankara dışında 10 ülkeden 16 kurum ve kuruluş da ödüle değer bulundu. Bu kurumlar arasında kent yönetimine katılım konusunda faaliyet gösteren tek kuruluşun Ankara Kent Konseyi olması da dikkat çekiciydi. Ödül gecesi dünyanın dört bir yanından binden fazla uzman tarafından izlendi, ödülle ilgili videolar yüz bine yakın görüntülendi.

 

9. IAF Katılımcılığın altın madalyası ve anlamı

Katılımcılık Etki Ödülünün Türkiye’ye ve Ankara’ya önemli faydaları olacağı öngörülmektedir. Öncelikle, tüm dünyada Türkiye’nin yerel demokrasi konusundaki itibarının artması ve uluslararası araştırmalara konu edilmesi mümkün olacaktır. Nitekim bu ödül sonrasında Ankara Kent Konseyine erişen uluslararası kurum sayısı artmış ve başka ödül başvurularının önü açılmıştır. Ödül değerlendirme sürecinde Balkanlar, Avrupa, Güney Doğu Asya’dan uzmanlar Ankara Kent Konseyinin deneyimini dinlemek için temaslara başlamıştır. Ankara deneyiminin aktarılmasının yanı sıra, Başkent Ankara artık bu konudaki uluslararası platformlara katılım hakkı kazanmanın yanı sıra, proje ve araştırma fonlarından yararlanma konusunda da avantaj kazanmıştır. Türkiye’den ilk defa hem de bir kent konseyinin böyle bir ödül alması kent konseylerinin yerel yönetimler açısından daha fazla dikkate alınmasına yardımcı olacaktır. Her şeyden öte, katılımcılık konusunda iyi bir karnesi bulunmayan Ankara’nın böyle bir ödül almasının Ankara’lılar açısından gurur vesilesi olması, katılımcılığın Başkent Ankara’nın yeni güçlü yanı olduğu düşüncesinin kent kimliği ve kültürünün yeniden ele alınmasına vesile olmaya başlaması arzu edilmektedir.

10. IAF Ödül heykeli ve anlamı

Ankara Kent Konseyine ve Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin’e ayrı ayrı verilen kolaylaştırıcılık etki ödülü, ödül sertifikası ve 2020 yılında ilk defa olmak üzere özel tasarlanmış bir ödül heykeli eşliğinde sunulmuştur. Ödül, katılımcılığın ve kolaylaştırıcılığın ne kadar zor dengeleri sağlamak üzerine kurgulandığını ifade etmek üzere çok hassas dengeleri olan bir kinetik heykel olarak tasarlanmış ve iki adet gönderilmiştir. Ödül sertifikası ve kinetik heykel halen Ankara Kent Konseyinde sergilenmektedir. Ödülle birlikte verilen kinetik heykelin yanındaki plakada heykelin anlamı şu şekilde ifade edilmektedir:

“Kolaylaştırıcılık etki yaratır… Siz bunu kanıtladınız. Hepimiz yaşadığımız dünyada olumlu değişiklikler görmek isteriz, ama buna erişmek kolay değildir. Baskı altında, grup dinamikleri ve süreçleri dağılabilir. İşte bunlar bir kolaylaştırıcının fark yaratabileceği yap-ya da-vazgeç anlarıdır. Uluslararası Kolaylaştırıcılar Birliği (IAF) sizin yürüttüğünüz kolaylaştırıcılığın etkisini kutlamaktan onur duyar. Sizin yaptıklarınızın dünyanın başka yerlerindekiler için ilhan kaynağı olacağını biliyoruz. Tebrikler. Başarınızı tanımak için size, kolaylaştırıcılık bilim ve sanatını yansıtan özgün bir şey vermek istedik. Buradaki şey, sizin sorunların nasıl dengelediğinizi, bağlantılar kurduğunuzu, karşı karşıya kaldığınız meydan okumanın dinamik doğası karşısında nasıl hareket ettiğinizi gösteren bir sembol. IAF Üyeleri Jeffer London ve Bess Stonehouse tarafından, zanaatkar David Franchineau ile birlikte yaratılan bu “stabile” (hareketli eser), Alexander Calder’in kinetik sanat eserlerinden ve IAF Bölgelerinin renklerinden esinlenmiştir. Fransa’da elle üretilen bu eser eminiz ki sizin başarınız ve kolaylaştırıcılığın gücü konusunda yeni konuşmaların başlamasına vesile olacaktır. Sizi buraya getiren proje gibi, tüm parçalara sahipsiniz, sadece bu parçaları bir araya getirecek şekilde yaratıcılığınızı kullanmanız gerekli”.

 

2020 FIA Citizens Assembly of Ankara (3)

11. Ödülün Ankara’daki yansımaları

Ankara Kent Konseyinin Uluslararası alanda böyle bir ödüle layık görülmesi basında yaygın bir şekilde yer almıştır. Ayrıca ödülün Başkent Ankara’da kent kimliğine olacak katkıları düşünülerek Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ödül billboardlar ve kent ekranlarında duyurulmuştur. Bu paylaşımlar IAF tarafından da memnuniyetle karşılanmış ve ilerleyen yıllarda Ankara’da da kuruluşun bir şubesinin açılması teklifinde bulunulmuştur.

 

12. Ödül’ün uluslararası yansımaları

Ankara Kent Konseyinin 2020 yılı kolaylaştırıcılık etki ödülü alması sonrasında özellikle bu alanda çalışan uzmanların Ankara’ya ve konuya ilgileri artmıştır. Ödülle ilgili olarak çeşitli uluslararası etkinliklerde Prof. Dr. Savaş Zafer Şahin mülakatlar vermiştir. Ayrıca IAF Güney Afrika Direktörü John Kingsley bu konuda uluslararası bir oturum düzenlemiş ve Ankara Kent Konseyi örneği dünyanın çeşitli bölgelerinden katılımcılara aktarılmıştır. Ödülün ardından katılımcılık alanında çalışan başka uluslararası kuruluşlar da bu konuda Ankara Kent Konseyinin çalışmalarını değerlendirmek istediklerine ilişkin talepler iletmişlerdir. Bu talepler Ankara Kent Konseyinin bu alandaki etkileşimini arttırmıştır.

 

13. Ödül Sürecinden Öğrenilenler ve Ankara Kent Konseyi İçindeki Yansımalar

Ankara Kent Konseyine verilen uluslararası kolaylaştırıcılık etki ödülü kent konseyi içerisindeki paydaşların da motivasyonunu ve adanmışlıklarını arttırmış, bileşenler arasındaki duygudaşlığın gelişimine katkıda bulunmuştur. Kent Konseyinin pek çok bileşeni ödüle ilişkin mutluluğunu ve memnuniyetini sosyal medya, wattsup gibi platformlarda dile getirmiştir. Özellikle ödülün alındığı dönemde Ankara Kent Konseyinin ilk genel kuruluna karşı açılmış bir dava bulunduğundan dolayı, açılan davadaki genel kurulda ve kent konseyinde yeterince katılım sağlanmadığı konusundaki haksız iddialar karşısında kent konseyi üye ve bileşenlerinin Konsey çalışmalarına karşı güveni tazelenmiştir. Ödül Ankara’daki diğer kent konseyleri tarafından da takdirle karşılanmıştır. Ödülden sonra Ankara Kent Konseyinin üye sayısı artmış, Türkiye çapında Ankara Kent Konseyinde, kent konseylerine ilişkin bilinen çalışma ve modellerin dışında farklı ve yeni bir şeyler olduğu algısı yükselmiştir.

Ancak, bu ödülün alınmasından sonra, Türkiye’de başka herhangi bir kurum ya da kuruluş aynı ödüle başvurmamış, bu konuda Ankara Kent Konseyinin deneyimlerinden yararlanmak için girişimde bulunmamıştır. Bu da Türkiye’de bu konulardaki farkındalığın düşüklüğünün bir sonucu olarak kabul edilebilir. Hatta ekşi sözlük gibi mecralarda ödülün alınma sürecine ilişkin haksız ithamlarda bulunulmuşsa da, bu ithamlara doğrudan IAF tarafından yanıt verilmiş ve yine ekşi sözlükte yanıt olarak yayınlanmıştır. Diğer yandan sevindirici bir şekilde IAF ve İstanbul Şubesinin Ankara Kent Konseyi ile ilişkisi güçlenerek devam etmekte, ortak proje çalışmaları yapılmaktadır.